Kiểm định và đảm bảo chất lượng giáo dục, đặc biệt là trong lĩnh vực đào tạo từ xa, đã và đang là vấn đề được đặc biệt quan tâm của không chỉ các nhà giáo dục mà còn của tất cả các bên có liên quan trong việc nhìn nhận lại vai trò của hình thức đào tạo này trong quá trình nâng cao dân trí.

Thực trạng kiểm định và đảm bảo chất lượng đào tạo từ xa tại các trường đại học của Việt Nam, trong khu vực Châu Á và thế giới hiện nay như thế nào? Sau đây là một số định hướng triển khai và áp dụng các công cụ kiểm định & đảm bảo chất lượng đào tạo vào các chương trình đào tạo từ xa của Việt Nam.

blank
Kiểm định và đảm bảo chất lượng đào tạo từ xa tại Việt Nam

Thế nào là kiểm định & đảm bảo chất lượng đào tạo từ xa?

Kiểm định chất lượng đào tạo từ xa là một quá trình đánh giá và xem xét một đơn vị đào tạo, một chương trình hoặc khóa học theo hình thức đào tạo từ xa được thực hiện bởi một cơ quan kiểm định nhằm đảm bảo chất lượng giáo dục tại các trường cao đẳng, đại học.

Đảm bảo chất lượng đào tạo từ xa là việc đảm bảo đạt được các tiêu chuẩn liên quan đến kết quả đầu ra của sinh viên (gọi tắt là chuẩn đầu ra), chương trình đào tạo, giảng dạy và học tập, hỗ trợ nhân viên và sinh viên, kiểm tra, đánh giá và các hệ thống đảm bảo chất lượng nội bộ, quản lý, nhân viên, nguồn lực và kết quả đầu tư và lợi ích cho xã hội và nền kinh tế quốc gia.

Vai trò của kiểm định và đảm bảo chất lượng đào tạo từ xa là gì?

Khi trình bày về kiểm định và đảm bảo chất lượng đào tạo từ xa & đào tạo mở, Latchem và Jung cho rằng đây là một hiện tượng khá mới mẻ trong lĩnh vực này.

Hiện tượng này xuất phát từ nhu cầu đang tăng về trách nhiệm và hiệu quả chi phí trong giáo dục nói chung và nhu cầu chứng minh chất lượng của các đơn vị đào tạo, các chương trình và kết quả học tập (chuẩn đầu ra) của đào tạo từ xa & đào tạo mở là khá tốt khi so với các hệ thống mang tính truyền thống hơn và các mối quan ngại liên quan đến sự gia nhập của các nhà cung cấp vì lợi nhuận tư nhân vào “ thị trường này”.

Latchem & Jung kết luận rằng đảm bảo chất lượng nên là trung tâm của tất cả các khía cạnh như hoạch định chính sách, quản lý, sư phạm, thiết kế hướng dẫn cung cấp kỹ thuật và hỗ trợ người học trong đào tạo từ xa & đào tạo mở. Một đơn vị giáo dục, một chương trình đào tạo hay khóa học đạt được chất lượng hay không được thể hiện qua các minh chứng cụ thể để có thể được công nhận và đánh giá cao bởi công chúng.

Quá trình kiểm định và đảm bảo chất lượng đào tạo mở và từ xa đòi hỏi sự cẩn trọng khi áp dụng các hệ thống và bộ công cụ sao cho phù hợp với các bối cảnh khác nhau về văn hóa, đơn vị đào tạo, của quốc gia và thế giới cũng như các yếu tố và đặc điểm chuyên biệt của hình thức đào tạo từ xa & đào tạo mở.

Thực trạng đào tạo từ xa tại Việt Nam ra sao?

Nhận thức chung của xã hội về hình thức đào tạo từ xa

Có nhiều quan điểm khác nhau về hình thức đào tạo từ xa tại Việt Nam. Đây là một hình thức đào tạo ngoài chính quy được Đảng và Nhà nước xác định là một hình thức góp phần thúc đẩy xã hội học tập và nâng cao dân trí.

Trong khi hình thức đào tạo chính quy đi theo quy trình “chất lượng đầu vào” thì hình thức đào tạo từ xa đi theo “chất lượng đầu ra” (Latchem & Jung, 2012). Các sinh viên chính quy đều được tuyển vào các trường đại học và cao đẳng căn cứ vào điểm số đạt được trong kỳ thi quốc gia với những tiêu chuẩn nhất định.

Đối với hình thức đào tạo từ xa, yêu cầu đầu vào mang tính chất mở hơn vì chỉ cần người học tốt nghiệp trung học phổ thông là có thể đăng ký xét tuyển. Sinh viên chính quy học tập trung toàn thời gian đến lớp có giảng viên hướng dẫn. Sinh viên từ xa chủ yếu là các đối tượng đang đi làm, tự học với tài liệu do các đơn vị đào tạo cung cấp và thỉnh thoảng đến lớp vài lần trong một học kỳ chủ yếu cho hoạt động ôn tập chuẩn bị thi.

Ngoài ra, trên bằng cấp cũng thể hiện rõ sinh viên chính quy hay từ xa. Các yếu tố này có ảnh hưởng quan trọng đến nhận thức của xã hội về chất lượng và giá trị mà hình thức đào tạo từ xa mang lại. Thông thường các nhận thức này không tích cực và luôn có sự hoài nghi về chất lượng của hình thức đào tạo này. Điều này cũng dễ nhận thấy vì hiện nay bên cạnh các yếu tố vừa nêu, các chương trình đào tạo từ xa tại các đơn vị đào tạo chưa được kiểm định chất lượng trước khi đưa vào triển khai đào tạo.

Như vậy vấn đề đặt ra ở đây là để thay đổi những định kiến của xã hội đối với hình thức đào tạo từ xa cần phải cung cấp các chương trình đào tạo đạt chất lượng đã được kiểm định.

Không chỉ dừng ở mức thay đổi nhận thức của xã hội, việc nâng cao chất lượng đào tạo từ xa thông qua việc kiểm định sẽ thực thi được ý nghĩa thật sự của hình thức này trong việc không ngừng đào tạo ra đội ngũ nhân lực có trình độ chuyên môn và kỹ năng đáp ứng với nhu cầu ngày càng cao của thị trường lao động trong và ngoài nước trong bối cảnh toàn cầu hóa nhằm thúc đẩy xã hội học tập suốt đời và góp phần vào quá trình phát triển kinh tế của Việt Nam.

blank
Kiểm định và đảm bảo chất lượng đào tạo từ xa tại Việt Nam

Các phương thức đào tạo

Hình thức đào tạo từ xa tại Việt Nam cũng giống như các nước trên thế giới hiện bao gồm 02 phương thức: truyền thống và trực tuyến. Bên cạnh phương thức truyền thống triển khai từ những năm 1990, trong một thập kỷ vừa qua phương thức đào tạo trực tuyến (E-learning) đã chính thức ra đời tại Việt Nam và có xu hướng đang được các trường trong nước áp dụng.

Tình hình tuyển sinh

Trong những năm gần đây số lượng người học theo hình thức đào tạo từ xa trong cả nước có xu hướng giảm mạnh.

Hiện nay trên cả nước có khoảng 87.000 sinh viên đang theo học hình thức đào tạo từ xa tại 23 trường đại học triển khai hình thức này, trong đó trọng điểm là 02 đơn vị mang sứ mệnh  chính là Đào tạo Mở và Từ xa – Viện Đại học Mở Hà Nội và Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh.

Theo báo cáo tại Hội thảo về Kiểm định và Đảm bảo chất lượng do Cục Khảo thí và Đảm bảo chất lượng tổ chức vào ngày 16 tháng 3 năm 2017, TS. Trần Thị Lan Thu cho biết tỷ lệ tuyển sinh hệ đào tạo từ xa truyền thống trong vòng 05 năm trở lại đây giảm còn khoảng 20% so với thời gian trước. Ở khu vực phía Nam, tình hình tuyển sinh của hình thức đào tạo từ xa theo phương thức truyền thống tại trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh từ sau 2011 giảm xuống hơn 30%.

Kiểm định và đảm bảo chất lượng đào tạo mở và từ xa tại Châu Á và trên thế giới

Tình hình chung

Tình hình tuyển sinh đại đa số các trường thành viên của Hiệp Hội các trường Đại học Mở Châu Á trong những năm gần đây tăng đều dần. Điều này trái ngược với thực tiễn tuyển sinh của Việt Nam.

Vậy đâu là nguyên nhân của sự khác biệt này ?

Khi nghiên cứu các trường đại học mở trong khu vực Đông Nam Á và Châu Á, tác giả tìm thấy rằng các trường có số lượng sinh viên tăng đều đã được kiểm định chất lượng đối với các chương trình mà họ đào tạo.

Ví dụ như: trường Đại học  Mở Terbuka (UT), Indonesia đã kiểm định các chương trình theo chuẩn của Hội đồng kiểm định giáo dục quốc gia (BAN-PT) và còn đạt được các chứng nhận chất lượng ISO và ICDE. Trong năm 2016,  UT đã tuyển được 293.477 sinh viên.

Tại Hoa Kỳ, các trường tự chủ trong vấn đề kiểm định và đảm bảo chất lượng và việc đảm bảo chất lượng là một điều tất yếu trong bối cảnh cạnh tranh với nhau. Theo IES (2008, trích từ Paker, 2012), ước tính có tổng cộng 12.2 triệu người đăng ký học các khóa từ xa. Khoảng 5.8 triệu sinh viên đăng ký vào các khóa học từ xa vào mùa thu năm 2014, tăng 3.9% cùng kỳ năm trước (U.S Higher Education News, 2016).

blank
Kiểm định và đảm bảo chất lượng đào tạo từ xa tại Việt Nam

Các hệ thống và công cụ kiểm định và đảm bảo chất lượng đang được áp dụng

Tại các quốc gia khác nhau, chính sách và quy chế về kiểm định và đảm bảo chất lượng được quy định khác nhau. Có nhiều quan điểm cho rằng đảm bảo chất lượng trong đào tạo mở và từ xa nên bắt buộc, được quản lý ngoài và liên quan đến trách nhiệm (Lachem & Jung, 2012). Bên cạnh đó cũng có ý kiến cho rằng việc đảm bảo chất lượng nên đảm bảo chất lượng và được thực hiện nội bộ và quan tâm đến việc phát triển văn hóa chất lượng nội bộ.

Hoạt động kiểm định ở một số nước được thực hiện bởi đơn vị kiểm định cùa Bộ Giáo dục, nhưng đối với một số quốc gia việc này được thực hiện bởi một tổ chức kiểm định độc lập có uy tín và có đăng ký và cũng có trường hợp sử dụng các tiêu chuẩn quốc tế.

Ví dụ như, ở Hồng Kong, Ấn Độ, Hàn Quốc hay Nhật Bản, kiểm định chất lượng đào tạo từ xa là bắt buộc và được thực hiện bởi hội đồng kiểm định quốc gia. Tại khu vực Đông Nam Á, các nước như Malaysia, Phillipines, Singapore, Thái Lan hay Việt Nam, kiểm định cũng bắt buộc nhưng ở Indonesia lại là hoạt động tự nguyện.

Tuy nhiên, không phải quốc gia trong số vừa nêu đều có bộ công cụ dành riêng cho đào tạo mở và từ xa. Theo bảng thống kê của Jung (2012, tr. 38-42), các nước có bộ công cụ kiểm định riêng gồm Thái Lan, Indonesia, Phillipines, Hàn Quốc, Ấn Độ. Trong đó Việt Nam xếp vào nhóm chưa có bộ công cụ dành riêng kiểm định chất lượng đào tạo mở và từ xa.

Hiệp hội các trường đại học mở Châu Á (AAOU) đã ban hành khung đảm bảo chất lượng. Vào năm 2007, trường đại học Terbuka, Indonesia đã sử dụng khung này là nền tảng tham khảo để xây dựng nên một chương trình kiểm định riêng (Belawati & Zuhairi, 2007). Quá trình thực hiện đòi hỏi sự cam kết và tham gia của toàn thể các nhân viên có liên quan tại trường đại học Terbuka, Belawati và Zuhairi (2007) kết luận rằng đảm bảo chất lượng cần được phát triển như chính sách nội bộ và chiến lược cho sự cải tiến không ngừng.

Hội đồng quốc tế về giáo dục mở và từ xa (ICDE) tin rằng việc xem xét lại các khung luật giáo dục từ xa cần phải kịp thời để khuyến khích và thông tin về những thay đổi luật lệ và phát triển chính sách ở cấp độ quốc tế (Latchem & Ali, 2012). Trong kế hoạch chiến lược giải đoạn 2017 – 2020, ICDE xác định đẩy mạnh chất lượng giáo dục linh hoạt và mở trong kỷ nguyên số là mục tiêu hàng đầu đối với các trường thuộc tổ chức.

Hiện nay các hệ thống đảm bảo chất lượng Châu Á về đào tạo mở và từ xa đều có xu hướng của các hệ thống trên thế giới, yêu cầu các trường và các chương trình phải tự đánh giá và cung cấp minh chứng đáp ứng với các tiêu chuẩn cho các tổ chức kiểm định ngoài (Jung, 2012).

Các bộ công cụ kiểm định và đảm bảo chất lượng đang được sử dụng phổ biến tại Châu Á bao gồm the Commonwealth of Learning Quality Assurance Toolkit for Distance Higher Education Insitution and Programmes, Guidelines of Good Practice in Quality Assurance bởi INQAAHE (2007), Guidelines to Good Practices for Open and Distance Learning, ASEAN Quality Assurance  Network (AQAU), AUN-QA Network.

Các trường tại Bắc Mỹ, Châu Âu, Châu Úc hay Châu Phi có những khung kiểm định riêng phù hợp với bối cảnh của từng khu vực, từng quốc gia.

blank
Kiểm định và đảm bảo chất lượng đào tạo từ xa tại Việt Nam

Kiến nghị

Căn cứ vào tình hình thực tế của kiểm định và đảm bảo chất lượng đào tạo mở và từ xa của Việt Nam, các bài học và xu hướng đảm bảo chất lượng của hình thức đào tạo này trong khu vực và trên thế giới, bài viết đưa ra một số kiến nghị sau:

– Xây dựng những chính sách và quy định cụ thể về kiểm định và đảm bảo chất lượng đào tạo mở và từ xa đối với tất cả các phương thức (truyền thống và trực tuyến) thông qua các văn bản pháp quy của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

– Xác định khung mẫu kiểm định chất lượng đào tạo mở và từ xa làm cơ sở tham khảo để xây dựng một bộ công cụ kiểm định riêng phù hợp với bối cảnh của Việt Nam nhưng vẫn đảm bảo kết quả đầu ra của sinh viên (gọi tắt là chuẩn đầu ra), chương trình đào tạo, giảng dạy và học tập, hỗ trợ nhân viên và sinh viên, kiểm tra, đánh giá và các hệ thống đảm bảo chất lượng nội bộ, quản lý, nhân viên, nguồn lực và kết quả đầu tư và lợi ích cho xã hội và nền kinh tế quốc gia.

– Tiến hành kiểm định các đơn vị đào tạo mở và từ xa, chỉ cấp phép đào tạo cho những trường đạt chuẩn.

– Ứng dụng công nghệ bằng Phần mềm quản lý đào tạo từ xa & đào tạo mở AppPos, mang lại hiệu quả cao, tiết kiệm tối đa thời gian, nhân sự & cả chi phí.

Xem thêm: Quản lý đào tạo trường đại học, 1 cách quản lý đơn giản hiệu quả

Xem thêm: Kiểm định và đảm bảo chất lượng đào tạo từ xa tại Việt Nam, 1 số định hướng

Leave a Reply

Lập trình web-app
Lập trình ứng dụng
Thiết kế web chuyên nghiệp
Dịch vụ thiết kế

Gọi: +84 989647782
Email: onsm@oshima.vn

G

Call +84 989 64 77 82